Laat ik maar direct met de deur in huis vallen. De aarde loopt geen gevaar. Niets. Nada.

Het enige dat kan (en zal) gebeuren is dat de menselijke soort uitsterft. Net als overigens alle andere levensvormen op aarde ook eindig zijn. Sommigen vormen bestaan 100 miljoen jaar, sommigen meer, sommigen (aanmerkelijk) korter. Maar hoe dan ook, de hele geschiedenis van het leven op aarde is er een van ontstaan, verdringen van bestaande vormen, verdrongen worden door nieuwe vormen, en uitsterven. En dat lot wacht ook ons soort: de mens.

Draagt de mens bij aan zijn eigen uitsterven? Ja en nee. Alle soorten dragen bij aan hun eigen uitsterven. Ofwel doordat ze veel te specialistisch zijn, en dus gevaar lopen als hun speciale habitat en/of voedselbron verdwijnt. Ofwel doordat ze te succesvol zijn en hun eigen leefmilieu zodanig overspoelen zodat ze en bedreiging worden voor zichzelf (agressie, competitie, ziektes, inteelt bijvoorbeeld).

Maar stel, een soort is zo succesvol en flexibel dat hij geen gevaar loopt door deze verschijnselen. Wel, dan sterft hij toch uit, Simpelweg door evolutie. Na X miljoen jaar is de soort uiteengevallen in nieuwe (sub) soorten en de oorspronkelijke soort houdt daarmee als vanzelf op te bestaan. Is dus uitgestorven.
Is dit alles nu erg? Tja, dat maakt eigenlijk niet uit of u of ik het erg vinden. Het is gewoonweg een onontkoombaar gegeven. Of we het leuk vinden of niet.

Moeten we dan niets doen tegen opwarming van de aarde, vervuiling, oorlog en dergelijke? Tja, ook die zaken zijn en blijven onontkoombaar. Ter vergelijk. Stel ik heb een ton met heerlijke dure wijn. En die wijn kan vervuild worden met slootwater. Dan is de wijn verziekt, ondrinkbaar. Ik kan iedereen oproepen om zuinig en voorzichtig te zijn. En velen zullen me vanwege mijn charismatische persoonlijkheid volgen Maar er hoeft er slechts één te zijn die geen boodschap heeft aan mijn oproep, en de wijn is verziekt.

Des te meer mensen, volken en belangen we hebben (en dat alles neemt alleen maar toe) des te groter de kans dat er mensen zijn die zich niet aan de afspraak houden en de wijn verzieken. Het is niet anders.
Ben ik defaitistisch? Allerminst. En ik wil niemand oproepen om het bijltje erbij neer te gooien. Ik roep niemand op om alles maar te laten waaien of alle vuil te laten vallen waar je staat. Neen. Het enige dat ik beoog is zaken enigszins in perspectiefplaatsen en voorkomen dat we zo bling gaan geloven in een beter wereld dat we als vanzelf bedrogen uitkomen. Dat lijkt me namelijk veel erger. Want gedesillusioneerde mensen maken er naar mijn idee eerder een troep van dan mensen die realistisch weten wat wel en wat niet werkt. En mensen die ene soort intern noemen kader hebben zijn over het algemeen netter dan mensen die vanwege angst en beven hun handelen willen (laten) sturen.

Dus, nee de aarde loopt geen gevaar, en de aarde zal nog vele miljarden jaren bestaan als er geen spoor van ons mensen meer over is. Er zullen dan dieren en planten zijn waarvan we niet eens kunnen dromen. Zo anders zal anders zijn.

En ja, wees netjes op je omgeving en de aarde. Gun elkaar het licht in de ogen en maak er geen zooitje van. Gewoonweg omdat dat bij beschaving hoort. Laat je niet opdwepen door allerlei angst verhalen en verval evenmin in een ongeïnteresseerd ‘na mij de zonvloed’ bestaan. Misschien maken we ons gezamenlijke tijdelijke leven met elkaar dan enigszins aangenamer dan dat het nu soms is.

Mijn idee is dat het westen zijn (economische) machtspositie zal moeten inleveren. En waarschijnlijk sneller dan menigeen lief is. Dat alles zal grote invloed hebben op de perceptie van winnende en succesvolle leiderschapstijlen. En de gehele (westerse) goeroe-industrie zal de Chinese en Indiase formule gaan prediken.

Waarom gaat dat volgens mij gebeuren?

De sociaal democratie heeft sinds WO II (zo recent is alles nog), die werkenden in het westen (met name West-Europa) de illusie gegeven dat iedereen altijd overal recht op heeft. Dat alles voor iedereen toegankelijk moet zijn. En dat alles op de pof beschikbaar is. We zijn collectief lui geworden en leven met een (dikmakende) instant bevrediging van behoeften. Liefst zonder daar al te veel moeite voor te hoeven doen. (Erg kort door de bocht: 50 jaar vrede dank zij de NAVO heeft ook zo zijn nadelen. Wat onverlet laat dat het natuurlijk geweldig is om in vrede te leven. Daarover geen misverstanden).

Dat alles wordt versterkt door een hele reeks van absurde wetten die arbeidsrendement en arbeidsproductiviteit in het westen enorm onder druk zetten.

Hoe anders in India en China, waar de nieuwe rijken enorm in aantal toenemen. En waar mensen die bereid zijn om ergens de schouders onder te zetten, beloning voor werk willen ontvangen, (persoonlijke) offers durven brengen, en pas geld gaan uitgeven als ze het echt verdiend hebben. En waar ondernemerschap en arbeid worden gestimuleerd in plaats van gehinderd of uitgemolken.

Laagwaardige arbeid is al lang niet meer productief te maken in het westen, en wordt al decennia lang massaal uitbesteedt aan lage lonen landen. En daar verandert het gekrakeel van de vakbonden en politieke partijen helemaal niets aan. Hoogwaardige arbeid volgt snel. (Het is naar mijn idee een illusie dat onze zogenaamde hoogwaardige kennis typisch westers is en zal blijven.). En dat gaat alleen maar sneller als 'tegenstanders' niets anders weten te verzinnen dan roepen dat dat oneerlijk is. Of achterhoedegevechten gaan voeren over bijvoorbeeld zoiets futiels als de 65e of 67e jarige pensioenleeftijd over 12 jaar.

Kortom: India en China gaan die strijd op alle fronten winnen. Het wordt mijns inziens dus onvermijdelijk dat daarmee hun 'gouden formule' en hun 'leiderschapsstijlen' de goeroe status zullen gaan verwerven. We zullen overspoeld worden met trainingen, cursussen, boekjes en wat dies meer zij over de Indiase en Chinese manier van werken en managen. Want we zien met zijn allen dat het daar wel werkt en bij ons steeds slechter gaat.

En ik kan u nu al vast vertellen dat 'dat succesvolle geluid vanuit India en China' een geluid is van "niet miepen, mouwen opstropen en doorwerken". En als u meent dat u ergens recht op heeft, dan zal u er uw best voor moeten doen. Geen zweet, geen gladiolen.

Voor hen die mij een beetje kennen, weten dat ik alvast een voorschot heb genomen op dat alles. (Eigenlijk ben ik gewoon antiek en niet veranderd, maar dat klinkt minder aardig en slim). Maar vrees niet, de markt van 'goede verhalen vertellen' en 'meetbaar succes kopiëren' zal een grote markt blijven. Ook bij ons in het westen. Dus pak uw kans.

De tegenstelling tussen regels enerzijds en mensen anderzijds is een nutteloze tegenstelling en haalt de focus weg bij waar die wel hoort te liggen; namelijk bij de realisatie van doelstellingen.

In om het even welke organisatie dient de realisatie van doelstellingen binnen tijd en budget de enige focus te zijn. Wanneer regels helpen, dan zei het zo. Wanneer persoonlijke aandacht dat doet. Ook prima. U wilt liever mix? Geen probleem. Als het maar werkt.

Maar door te gaan praten over regels versus mensen gaat de aandacht waar die niet hoort, namelijk naar de procedure. En de procedure is slechts een middel.

De volgende simpele vragen dien als leidraad om met opgestroopte mouwen aan de gang te gaan en je niet door nutteloze details in de luren te laten leggen. Wat moet er klaar zijn? Wanneer moet het klaar zijn? Wat ga je concreet doen? Nu? Morgen? Volgende week, maand, jaar …?

En natuurlijk ook: Hoe houden we zicht op voortgang? Wat sturen we bij? Wat gaat goed zoals het gaat?

Bij dit alles is het allerminst nodig om een heel cijferneuksysteem op te zetten. En het is evenmin nodig om warme zweverige gesprekken met mensen te voeren omdat dat mensen beter zou motiveren.

Het kan slim, simpel, snel en doeltreffend. Niet overtuigd? Kijk dan eens op www.coaching-opleiding.info voor een opleiding waar u resultaatgericht leert coachen zodat u straks weet dat het echt werkt. Ja echt!Of lees weg met alle regels (het beste managementboek dat ik ooit gelezen heb), dan hoort u het ooki eens van een ander.

Zo overkwam ook Mark Rutte. Wat stelt hij voor: voorkom een verenging van het recht op vrije meningsuiting. Sterker nog, verruim het. Je moet alles kunnen zeggen. En men dient elkaar op basis van argumenten te bestrijden en niet met geweld en/of via de rechter.

Vroeger in de goeie oude tijd (sic!) toen we nog inquisitie hadden was het anders. Toen hadden we een hogere instantie die beoordeelde wat er wel of niet gezegd mocht worden. Zij wisten wat goed en fout was. Zij wisten wat betamelijk of aanstootgevend was. En uiteindelijk beoordeelden zij hoe het zou aflopen met diegene die iets anders had beweerd. En menig beoordeling liep uit op een veroordeling tot zware lijstraffen of de dood.

Het criterium voor wat wel of niet gezegd mocht worden lag niet in het principe dat je je mening mocht geven, maar dat 'een hogere instantie' zich beroepend op een 'hogere wet' dat voor ons beoordeelde.

Ik denk dat niemand terug wil naar die tijd. En ik meen ook dat we er collectief aanzienlijk beter op zijn geworden dat die oude gebruiken zijn afgeschaft.

Toch dreigen oude tijden weer te gaan herleven. En wederom lijken mensen die een soort abonnement op absolute waarheid en kennis menen te hebben, voldoende redenen te weten om de vrije meningsuiting te beteugelen. Want de 'verruwing' (zo is het argument) noopt ons om de touwtjes strakker aan te trekken. Cartoonisten worden van hun bed gelicht. Columnisten wordt door dreiging het zwijgen opgelegd. En een politicus moet zich voor de rechter gaan verdedigen vanwege zijn opvattingen.

En wat doen de media, want zo begon ik mij stukje, die presenteren het in hapklare mediagenieke brokken voor het 'gewone volk'. "Van Rutte mag je de Holocaust ontkennen" zo galmt het uit mijn mediabox. En veel programma's papagaaien elkaar na. Al dan niet met 'unieke' beelden of montages. En het verweer van Rutte dat dit slechts een detail is van zijn oproep tot een discussie over het recht op vrije meningsuiting, komt hem helemaal zwaar te staan. Hoe durft hij te beweren dat de Holocaust een detail is.

En zo gaat iedereen aan de haal met wat er deze dag weer is gebeurd. We fokken elkaar op. Roepen ach en wee. En hopen dat er morgen weer een relletje is waar we ons collectief over kunnen opwinden.

Ik vind het beschamend dat zo weinigen in het publieke debat de morele moed en hygiëne kunnen opbrengen om over argumenten te denken en spreken in plaats van over elkaar heen te (willen) tuimelen op zoek naar media aandacht. Was Frits Bolkestein er nog maar, wiens uitspraak ik nimmer zal vergeten.

"De meesten praten over andere mensen. De tweede grote groep praat over gebeurtenissen. En slechts weinigen praten over denkbeelden en principes."

Helaas, het lijkt nog steeds het geval. En het zal wel zo blijven. Want als ik me Bolkestein goed herinner zei hij in een adem al dat het een heel oud Chinees spreekwoord was.

Bij deze steek ik graag een hart onder de riem van Rutte. Ik vind dat hij een belangrijk principe van onze cultuur onder de aandacht brengt. Ik deel zijn vrees dat dit principe in de verdrukking komt. En ik voel me verwant met de aloude Emile Zola die opriep om het recht van vrije meningsuiting van zelfs zijn grootste politieke tegenstander te vuur en te zwaard te verdedigen, om elkaar vervolgens met inhoudelijke argumenten in een ordentelijk debat te bestrijden.

Mark de politieke wichelroede lopers waren er als de kippen bij om eventjes een peiling te houden onder de VVD aanhang. Jouw achterban vond je dom, je was de weg kwijt en meer van dat soort kleinerende uitspraken. Mark, ik ben ook lid van de VVD, en ik geef je een pluim. Het is maar dat je het weet.

Laat ik eens pogen om een ander geluid te laten horen.

Volgens mij gebruikt Wilders een taalkundige stijlfiguur: de vergelijking. Met die stijlvorm wil hij twee grootheden met elkaar vergelijken. Daarmee wil hij iets beweren. De stijlfiguur is dus slechts een middel. Hij wil daar zijn boodschap (zijn politieke mening, analyse of wat dan ook) mee overbrengen.

Hoe werkt het? Wilders koppelt enerzijds een individueel verhaal van een vrouw (de journaliste) aan anderzijds het verhaal (Wilders zijn mening over) de politiek elite.

Wat hij doet is beweren dat beiden zwichten voor de angst voor en terreur van de islam. Daardoor raken beiden dusdanig ontgoocheld, dat ze de onderdrukker gaan vergoelijken. Dat verschijnsel wordt ook wel het Stockholm syndroom genoemd. Aldus zijn bewering.

Volgens mij zegt Wilders helemaal niets ten nadele van de bewuste journaliste.

Volgens mij gebruikt hij een uiterst krachtige vergelijking. En dat die zo krachtig is, blijkt uit de ongekend heftige emoties die hij oproept. Omdat iedereen zich kan verplaatsen in een weerloze gevangen vrouw, die bang voor de dood uit een overlevingsstrategie probeert menselijk te blijven (zoals ze zelf schrijft in haar boek en meerde malen op tv heeft toegelicht).

De vraag is natuurlijk of Wilders gelijk heeft met die vergelijking. Let op ik heb het dus niet over zijn gekozen middel de stijlfiguur van de vergelijking, noch over de gekozen grootheden in die vergelijking (vrouw en elite). Ik heb het over de inhoud van zijn bewering.

Lijdt de betreffende journaliste werkelijk aan het Stockholm syndroom of niet? Is de politieke elite wel of niet gevangen in het zelfde net?

Adequater dan de massale (gespeelde) verontwaardiging over het voorbeeld en de stijlfiguur is naar mijn idee een discussie op basis van argumenten. Nee mijnheer Wilders, de politieke elite lijdt niet aan het Stockholm syndroom ten aanzien van de islam en wel hierom …Of andersom, ja mijnheer Wilders, u heeft gelijk, maar wat is uw oplossing? Of …

Juist een dergelijke, rustige repliek heeft volgens mij een (letterlijk) ontwapend effect op hem. En zo'n aanpak brengt ook de zaken op de agenda die volgens velen zo belangrijk zijn (zie de peilingen rond de verkiezingen).

Wat mij stoort is dat heel 'moreel Nederland' zich laat meeslepen in de emotie van Halsema cs. Zij zijn niet het morele geweten. Zij zijn politici. Zij moeten gewoon hun werk doen. Zij moeten leren debatteren en tegenstanders effectief te ontwapenen. Dat is hun vak.

Met emotionele verontwaardiging - authentiek of niet, dat doet niet ter zake - helpen ze niemand. Wilders wordt sterker, zij worden zwakker, en Nederland raakt steeds meer in verwarring van al dat Haags gekissebis.

Het moet er niet toe doen of Wilders wel of niet aardig is. Het moet er niet toe doen of hij wel of niet moreel laakbaar handelt. Dat interesseert me niets. Ik wacht op analyses, argumenten, deugdelijke beweringen en conclusies. Ik wacht op een effectieve aanpak. Vooralsnog bepaalt Wilders telkens de agenda, en loopt iedereen er weeklachend achteraan.

Dames heren politici stop met miepen en doe uw werk, of zoek anders een andere baan!

Naschrift:

Dank jullie allemaal voor de reacties. Het lijkt een onderwerp dat veel oproept. Meningen en emoties. (zie nujij. en ekudos.)

Laat ik duidelijk zijn. Ik ben niet voor Wilders. En ik wil het ook niet voor hem opnemen.

Laat ik een voorbeeld uit andere hoek geven. Ik doe aan vechtsport (Aikido). Ik weet dat je het zwakst bent als de tegenstander je tot woede kan verleiden. Dan verlies je de beheersing. Dan ga je vanzelf impulsieve en domme dingen doen.

Iemand de met rust in staat is om anderen tot woede te brengen staat per definitie met één nul voor. Dat is de truc om de ander uit balans te brengen. Dat is een tactiek die Wilders volgens mij erg goed beheerst en knap speelt (ik kijk als tacticus en niet inhoudelijk).

Wil je iemand bestrijden, dan dien je net als de Aikido meester rustig te blijven en goed na te denken hoe je de tegenstander uit balans kan brengen en/of zijn aanvallen kan pareren.

Of denk aan Napoleon die ooit bedacht dat diegene die het slachtveld kiest altijd een streepje voor heeft op de tegenstander die zich tot dat slachtveld laat verleiden.

Het artikel is bedoeld als een tactische notie. Kijk wat de ander doet. Kijk wat de beste reactie is. En handel pas dan. Of zoals mijn oma vroeger zei: eerst tot tien tellen voordat je terugmept.

En dat is nu precies wat me zo tegenvalt van al die beroeps politici. Ze beweren dat Wilders zo vaak op de onderbuik gevoelens speelt, en dat is nu precies waar zij zelf zoveel blijk van geven. Hij slaagt dus in zijn opzet.

Ik meen dat dat tactisch onverstandig is. Ik meen ook dat ik van professionele politici meer mag verwachten.

Op de eerste plaats bestaat gentechnologie al heel erg lang (duizenden, zo niet tien duizenden jaren). Alleen heette het toen nog niet zo, en was de techniek heel ouderwets. Niet bekend? Het heet het kruisen van verschillende gewassen om nieuwe gewassen te krijgen.

Zo hebben we diverse granen, bonen, kolen, varkens, koeien, geiten enzovoort gekregen. Ik meen dat er geen zinnig mens te vinden is die bang is voor rogge, gerst, tarwe, sperziebonen, doperwten enzovoort die op deze manier zijn "ontstaan" (= gemaakt).

Nadeel van de oude techniek is dat men steeds natuurlijke / geslachte voortplanting nodig heeft, en dat men steeds meerdere generaties moet wachten om eigenschappen over te erven. Ander nadeel van deze oude manier is dat men niet kan kiezen welke eigenschappen men wel en welke men niet wil laten overerven.

Tweede misvatting is dat genen tussen dieren en planten niet uitgewisseld zouden mogen worden. Volgens de algemeen geaccepteerde uitgangspunten van de evolutieleer stamt alle leven van een en dezelfde voorouder af. Dus eiken, koeien, mensen, vissen, vliegen en dergelijke hebben uiteindelijk allemaal dezelfde voorouder (als men maar ver genoeg teruggaat). Dat deze natuurlijke relatie er is, is ook duidelijk als men het genetisch materiaal van alle leven op aarde bestudeert. De relatie en overeenkomst zijn overweldigend duidelijk aanwezig.

Aangezien alle leven al zeer veel genetisch materiaal deelt en gemeenschappelijk heeft is het niet aannemelijk dat één gen meer of minder ernstige gevolgen zal kunnen hebben. Natuurlijk bestaat er altijd een kans. Doch de waarschijnlijkheid dat dat grote rampen zal veroorzaken is erg klein.

Derde misvatting is dat leven statisch is. Alle leven verandert voortdurend. er zijn steeds kleine en grote genetische mutaties (zie de evolutieleer). En er is voortdurend een strijd tussen eten en gegeten worden, tussen aanvallen en beschermen. Alle natuurlijke verdedigingsmechanismen van dieren en planten staan onder voortdurend bedreiging van 'natuurlijke vijanden' die nieuwe strategieën ontwikkelen om toch te kunnen eten. En alle wapens van natuurlijk vijanden worden voortdurend geneutraliseerd door planten en dieren die niet gegeten willen worden.

Die strijd speelt vanaf den beginne (=wezenlijk onderdeel van evolutieleer) en zal tot het einde der dagen blijven spelen. Met of zonder natuurlijke of kunstmatige selectie.

Vierde misvatting is dat bedrijven onoorbare rechten laten gelden als ze op basis van door hen ontwikkelde technologie geld willen verdienen. Het is juist dankzij (grote) bedrijven dat we deze technologie hebben. En het is niet meer dan fair dat zij de torenhoge kosten en risico's gecompenseerd krijgen. Dat heet ondernemerschap. Daarnaast hebben alle patenten een natuurlijk aflooptijd. Na die datum kunnen geen rechten meer ontleend worden aan een patent en wordt de kennis vrij bruikbaar voor een ieder die daar heil inziet.

Kortom: leve de gentechnologie. Want dan kunnen we eindelijk tegemoet komen aan de steeds groter wordende vraag om voedsel, die dan eindelijk veel productiever en kosteneffectiever geproduceerd kan worden.

Er zijn drie soorten argumenten:

1. Silvia Millecam had de vrije keus gemaakt om Jomanda te geloven en niet de reguliere geneeskunst.
2. Er zou sprake zijn van een hetze van mensen, artsen en wetenschappers (al dan niet met een dubbele agenda) tegen fenomenen zoals Jomanda.
3. Het is nog nooit 100% bewezen dat handoplegging en dergelijke niet werken.

Ik meen dat in deze kwestie een aantal zaken door elkaar heen gehaald worden.

• De waarschijnlijkheid dat iets wel of niet werkt.
• Het onvermogen van veel mensen om om te gaan met waarschijnlijkheid.
• De singuliere ervaring die verheven wordt tot algemene wet.
• De vrije keus van mensen.
• De verantwoordelijkheid van overheden en justitie.

Punt 1. Laat ik bij het begin beginnen. Waarschijnlijkheid is een begrip uit de statistiek. Het geeft aan in welk percentage een gewenste uitkomst voordoet. Zeg je gooit 100 keer een euro omhoog. Hoe waarschijnlijk is het dan dat je kop of munt gooit? De uitkomst is dat je 50% kans hebt op kop en 50% kans hebt op munt (als je tenminste niet met de munt hebt gemanipuleerd).

De waarschijnlijkheid dat je kop gooit is dan 50%.

Stel nu dat je de kopkant van een munt verzwaard en dat de munt daardoor vaker met de kopkant op de grond valt (en dus munt laat zien). Dan neemt die waarschijnlijkheid af. Dat wil niet zeggen dat hij nooit meer kop laat zien op de grond. Alleen de waarschijnlijkheid neemt af.

Bij veel ziektes gaat het net zo. Door bepaalde middelen en therapieën neemt de waarschijnlijkheid op (gehele of gedeeltelijke) genezing toe. Niet de absolute zekerheid. Er zijn nog steeds mensen die ondanks alle goede medicijnen en therapieën toch aan de ziekte overlijden of ziek blijven.

Door nu heel vaak te testen of een bepaald medicijn of een bepaalde therapie werkt kan men steeds beter iets zegen over de waarschijnlijkheid van (gedeeltelijk) herstel of (gedeeltelijke) genezing. Geen arts of wetenschapper belooft je 100% waarschijnlijkheid (is zekerheid).

Punt 2. Verreweg de meeste mensen kunnen niet omgaan met waarschijnlijkheid en kansberekening. Veel gehoorde uitspraken zijn dan"ja maar, als het nu toch zus en zo gaat, wat dan?" Een bekend voorbeeld is de waarschijnlijkheid dat een vliegtuig neerstort. Die kans is vele, vele malen kleiner dan dat je overlijdt door een auto ongeluk. Toch zeggen mensen die vliegangst hebben dan "ja maar, je weet maar nooit" en ze stappen niet in een vliegtuig en wel elke dag in de auto.

Een andere bekend voorbeeld is het hele gedoe rond e-nummers in het eten, de bijwerkingen van deodorant en zo meer. De waarschijnlijkheid dat je iets onder de leden kunt krijgen van die zaken is niet 0%. Er is dus kans dat (enkele) mensen ziektes oplopen daardoor. Die kans is wel klein, doch niet 0.

Toch zijn er velen die van alles en nog wat roepen over die spullen (vaak uit onwetendheid en opgesmukt met allerlei complottheorieën). Ze weigeren bepaalde merken deodorant (of alle deodorant) ze weigeren bepaalde e-nummers in het eten (of alle e nummers) maar roken er aan de andere kant bijvoorbeeld flink op los.

Statistisch is aangetoond dat de waarschijnlijk dat je (long) kanker krijgt van roken enorm hoog is. Nee, hij is niet 100%. Dus niet iedereen krijgt kanker van roken. Maar wel heel veel meer mensen, dan dat er mensen zijn die ziek worden van e-nummers en dergelijke.
Toch zijn er mensen die zeggen dat ze geen deodorant gebruiken vanwege de mogelijke bijverschijnselen en tegelijkertijd dat het niet is aangetoond dat zij van roken longkanker zullen krijgen.

Punt 3: Iedereen kent wel iemand die rookt als een ketter en toch 100 wordt. Iedereen kent wel iemand die wel ziek wordt van deodorant. En iedereen kent wel iemand die op wonderbaarlijke wijze genezen is van een enge ziekte.

Het is ook volstrekt logisch dat dit soort gevallen zich voordoen. Immers niets (verrekte weinig in ieder geval) heeft een waarschijnlijkheid van 100%. Dus de waarschijnlijkheid dat iedereen kanker krijgt van roken is niet 100%. En de waarschijnlijkheid dat niemand ziek wordt van deodorant evenmin. Noch de waarschijnlijkheid dat niemand op miraculeuze en onverklaarbare reden geneest.

Nu is de waarschijnlijkheid dat je sterft als je van een flat springt geen 100%. Dus er is een (kleine) kans dat je het overleeft. Doch niemand (zeer weinigen) zal die gok willen nemen. En er is een kleine (iets grotere) kans dat een briefje van 500 euro dat je op je voordeur plakt netjes blijft hangen. Maar ook dat zullen weinig mensen echt uit willen proberen. Iedereen voelt daar instinctief aan wat waarschijnlijk en onwaarschijnlijk is.

En niemand zal een ervaring van iemand dat het hem wel gelukt is om een sprong van een flat te overleven als aanwijzing nemen om het na te doen. Evenmin met het voorbeeld van het briefje van 500 euro.

Dat wil zeggen die enkelvoudige ervaring (singuliere ervaring) nemen we niet als uitgangspunt en regel voor ons eigen denken en handelen.

Het rare is dat mensen dat bij ziektes en dergelijke wel doen. Zo zijn er hele volksstammen dat geloven dat handoplegging beter werkt dat chemotherapie. Ook al laten alle cijfers het tegenovergestelde zien. En er zijn erg veel mensen die geloven dat verdund water (homeopathie) beter werkt dan een regulier medicijn. Ook al is dat vaak en veelvuldig en wetenschappelijk onmiskenbaar weerlegd.

De singuliere ervaring van Jan of Piet worden in dit soort situaties vaak van stal gehaald. Iedereen heeft een oom, tante, buur of kennis bij wie het precies anders was dan dat de officiële wetenschap zegt. En dus heeft de wetenschap ongelijk, zo is de stelling. Vaak worden dit soort verhalen verder aangedikt dat de persoon er zeer ernstig aan toe was, of dat de officiële wetenschappers (met name artsen) er allerlei onheuse en verborgen motieven op na houden.

Nu is het ontegenzeggelijk waar dat menig wetenschapper en arts niet bekend staat om zijn communicatieve vaardigheden. En dat velen zelfs ronduit onbehoorlijk handelen in het gewone sociale verkeer of in een arts patiënt relatie. Het is ook waar dat veel mensen zich onzeker en bang voelen bij dergelijke mensen. Aan de andere kant blijken alternatieve genezers vaak sterren in persoonlijke aandacht en contact. Je voelt je als mens vaak omarmt en opgenomen in een warme deken.

Tel die ervaringen op bij de singuliere ervaring van ome Jan en het ontbreken van 100% waarschijnlijkheid dat iets wel of niet kan gebeuren, en de mythes van wonderdokters en wondermedicijnen zijn geboren.

Punt 4.: Ieder mens heeft een de vrijheid om te kiezen. Natuurlijk. Iedereen kan en mag (tot op zekere hoogte) vinden en doen wat hij wil. Je bent niet verplicht te geloven in de zwaartekracht. Het is zeer onwaarschijnlijk dat je de zwaartekracht kunt ontlopen, maar als je het perse zelf uit wil proberen, dan ben je daar vrij in. Evenzo als je verdund water wilt gebruiken tegen gewrichtsontsteking, en wil mediteren als genezing van kanker.
Het is allemaal zeer onwaarschijnlijk dat het merkbare en meetbare invloed heeft, doch als je het zelf kiest, dan ben je daar vrij in.

Het wordt naar mijn idee een ander verhaal als anderen je oproepen om dat te gaan doen. Of als ze, dankzij hun communicatieve talent, persoonlijke aandacht, en grote invloed op z'n minst de illusie wekken dat te doen.

De vraag is dan al snel gesteld: is er in zo'n situatie sprake van een vrije keus of staat iemand gewoonweg onder invloed van een (zelfbenoemd) wonderdokter?

Iedereen heeft zich wel eens iets in het hoofd gehaald waarvan hij/zij zeker wist dat het waar was, totdat onomstotelijk het tegendeel bleek. Bijvoorbeeld je weet zeker dat Jan of Anja verliefd op je is. Je ziet alle signalen. Maar achteraf blijkt het echt zinsbegoocheling.

Je kunt zeker weten, en het heel sterk persoonlijk geloven, dat iets wel of niet werkt, wel of niet waar is. Maar dat zegt niets over de objectieve waarschijnlijkheid en waarheid van datgene dat je gelooft.

Toch kan de illusie zo sterk zijn, dat hele volkstammen erin gaan geloven. Er zijn honderd duizenden mensen geweest die in Zeus geloofden. En nu weten we beter. Er zijn er miljoenen geweest die in het goede van Hitler geloofden. Maar we weten ook veel beter nu.

Ik vergelijk wonderdokters niet met Zeus of Hitler. Ik vergelijk het fenomeen dat mensen (schijnbaar onwetend) anderen geloven en achternalopen met elkaar. Het feit dat velen beweren dat die en die wonderdokter, of zus en zo medium echt is, zegt niets over het objectieve feit dat dit zo is. Het zegt alleen maar iets over het aantal mensen dat dit doet en gelooft. Meer niet.

Iedereen is vrij om te geloven wat hij wil. Maar dat zegt niets over de waarheid. En wanneer iemand zoveel invloed heeft dat hij / zij (vaak weerloze) mensen om zich heen verzameld die onvoorwaardelijk in hem of haar geloven. Dan moeten we ons sterk afvragen of hier sprake is van beïnvloeding in plaats van vrije wil.

Punt 5: Wanneer er sprake is van beïnvloeding van weerloze mensen, die niet snappen wat waarheid en waarschijnlijkheid is. En wanneer dat ernstige gevolgen kan hebben (of daadwerkelijk heeft), zoals geweld jegens anderen of tegen jezelf, dan is het niet langer om het even dat mensen daarin blijven volharden.

Wanneer iemand slootwater verkoopt als wondermedicijn (zoals ik ooit langgelden zag in een aflevering van Floris), dan zegt het feit dat honderden daarin echt geloven niets over de legitimiteit van de slootwater verkoper.

En ook al zullen de gelovigen steigeren, toch meen ik dat justitie dient in te grijpen. En ook al is iedereen vrij om slootwater te drinken, de slootwaterverkoper heeft naar mijn idee niet de vrijheid om slootwater (dat aantoonbaar schadelijk is) als medicijn te verkopen.

De ene vrijheid veronderstelt niet automatisch de andere.

Naar mijn idee geldt dit ook voor de vrijheid van gebedsgenezers en andere wonderdoeners. Een ieder is vrij om te geloven dat handoplegging helpt tegen wat dan ook. Maar die vrijheid houdt niet automatisch in dat iemand vrij is om te verkondigen dat zijn of haar handoplegging helpt tegen kanker.

In dat licht, en in het licht van al het voorgaande, is het mijn inziens volkomen terecht dat justitie de zaak tegen gebedsgenezers opneemt. Met name wanneer er sprake is van aantoonbare schade of het onthouden van aantoonbare kans op genezing door echt werkende medicijnen (in ieder geval met aan aanmerkelijk hogere en aantoonbare waarschijnlijkheid). Ook al vinden nabestaanden en aanhangers dat daar geen reden voor is. Het is beter om onwaarschijnlijke medicijnen en therapieën als zodanig te ontmaskeren, zodat mensen toegang krijgen tot zeer waarschijnlijk wel werkende medicijnen en therapieën, dan dit alles af te doen als ieders vrije keuze.

Daarnaast is het hard nodig dat reguliere geneesheren en vrouwen nu eindelijk ook eens leren om echte aandacht te koesteren voor de mensen in hun spreekkamer. Anders blijft het dweilen met de kraan open. Dat dit ontegenzeggelijk tot verhoging van de ziektekosten zal leiden (de dokter zijn tijd moet ook betaald worden) moeten we dan maar voor lief nemen.

God bestaat niet. Geloven in God is zinloos en in veel gevallen zelfs ronduit gevaarlijk en verderfelijk. Dat laatste zal ik illustreren.

Ik noem op de eerste plaats enkele zaken uit de actualiteit van begin 2009. Let wel, het jaar is amper twee en een halve maand oud op het moment dat ik dit schrijf!

Op de eerste plaats: een door haar stiefvader verkracht negen jarig meisje in Brazilië - en daardoor zwanger van een tweeling - ondergaat een abortus. De 'liefhebbende reactie' van de RK kerk (volgens haarzelf de moeder van alle christelijke kerken) reageert met een excommunicatie van alle betrokkenen: moeder, artsen en verpleegkundigen. De RK kerk beroept zich op de wetten van God, die zij meent te kennen en te moeten opleggen aan anderen.

Tweede voorbeeld: Enige tijd daarvoor werd precies andersom een ultrarechtse bisschop weer met open armen in diezelfde kerk opgenomen (zijn excommunicatie werd opgeheven). Dat ondanks zijn rabiaat antisemitische uitlatingen en ontkenning van de gaskamers tijdens WO II.

Derde voorbeeld: Enkele weken daarvoor vond de paus het noodzakelijk te waarschuwen tegen homoseksualiteit en homoseksuelen omdat zij - erger nog dan de opwarming van de aarde - de mensheid in gevaar zouden brengen.

Maar het zijn geen incidenten, het is al meer dan 2000 jaar hopeloos gesteld met al dat kerkelijke gesanctioneerde en door godsdiensttwisten ingegeven geweld en betweterij. Denk aan kruistochten, heksenverbrandingen en weet ik wat niet meer.

Ik heb geen zin om hier allemaal inhoudelijk op in te gaan. En ik voel evenmin de behoefte om uitputtend en volledig te zijn in mijn opsomming van misstanden. Ik kan niet anders zeggen: "met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig!".

Dit alles wordt natuurlijk rechtsreeks ontleend aan de Bijbel zelf. Want God wordt daar zonder blikken of blozen gepresenteerd als een enorme despoot en dictator die letterlijk over lijken gaat.

Denk bijvoorbeeld aan de zondvloed, waar, zo wil het verhaal, de totale wereldbevolking werd uitgeroeid op enkele zonderlingen na. Het is een massamoord die zijn weerga niet kent. Zelfs Hitler valt daarbij in het niet.

En denk aan alle door God persoonlijke gesanctioneerde (of zelfs uitgevoerde) moordpartijen waarmee het oude testament is doorspekt. Gewoon omdat hij daartoe het recht heeft. Omdat mensen zijn bezit waren. En omdat mensen dingen geloofden die hem niet welgevallig waren. Sadam Hoessein is daarmee vergeleken een lieve man met slechts enkele onbeheerste trekken.

Het bizarre is echter dat er - volgens eigen zeggen - liefhebbende en oprechte gelovigen zijn, die hier allemaal een mouw aan weten te passen. God is liefde, zo zingen zij in mantra. En al die uitwassen dat zijn slechts uitzonderingen. En die Bijbelverhalen moet je niet letterlijk nemen.

Hiervoor heb ik betoogd dat veel van die zaken door velen wel letterlijk worden genomen, en nog steeds worden gepraktiseerd. En dat zij dat doen in naam van diezelfde God.

Het meest bizarre voorbeeld is dat er bijvoorbeeld overtuigde christenen zijn die het hele zondvloed verhaal weer onder de aandacht willen brengen met een dwaze (overigens gebaseerd op een volstrekt onwetenschappelijke voorstelling van zaken) folderactie en een nagebouwde ark van Noach. De kern van hun betoog: we moeten weer gaan geloven in die liefhebbende God die de wereld heeft vernietigd en weer heeft opgebouwd.

Het is volgens mij een teken van een ernstige psychiatrische stoornis als je in één zin kunt beweren dat je een liefhebbende relatie kunt hebben met iemand die de totale wereldbevolking willens en wetens heeft uitgemoord. Iemand die meent een dergelijke relatie met Hitler, Pol Pot of welke andere despoot te hebben, verdwijnt volkomen terecht in de gevangenis of in een psychiatrische inrichting.

Maar beste mensen, vergis je niet, dit alles is niet voorbehouden aan de christenen. Ook andere geloven en gelovigen kunnen er wat van. Ik hoef maar te refereren aan de aanslagen van 11 september in New York of 11 maart (treinen Madrid). En de verder eindeloze rij van bomaanslagen, ontvoeringen en onthoofdingen van onze geliefde moslims. En de executies en spookverhalen bij de zogenaamde natuurvolkeren waarvan we zogenaamd nog zo veel kunnen leren. Het is allemaal één pot nat.

Kijk, dat mensen in sprookjes geloven, dat is nog daar aan toe, maar dergelijke geloofsystemen zijn ronduit het kwade zelf. En alle godsdiensten schrompelen ineen als je die bizarre gedachten eruit wilt snijden. Dan blijft er niet meer over dan een vage wat moraliserende verzameling van los-vaste uitspraken over goed doen en zo. Wel dat hadden we zelf ook kunnen bedenken, daar hebben we die godsdiensten niet voor nodig.

Oké, waarom dit verhaal?

Het is juist als u meent dat er enige emotie en vijandigheid in dit stuk doorklinkt. Het is mij namelijk allemaal niet om het even. Ik zie de verderfelijke invloed van geloof, gelovigen en godsdiensten als maar sterker worden. Zeker met twee christelijke partijen in de regering. Het lijkt wel alsof we terug gaan naar de Middeleeuwen in plaats van vooruit.

Als voormalig gelovige en zelfs theoloog heb ik een lange weg afgelegd naar waar ik nu ben. En ik kan niet ontkennen dat dat ook gepaard gaat met enige mate van verlieservaringen. Maar gelukkig merk ik dat ik in de armen van de wetenschap belangrijke antwoorden vind op de vragen des levens waar de godsdiensten menen het alleenrecht op te hebben. En de viering van het Darwin jaar is een mooie gelegenheid om daar eens openlijk vooruit te komen.

Tot slot: er valt nog veel meer te zeggen, zowel wetenschappelijk alsook filosofisch (en theologisch) over dit alles. Maar om te voorkomen dat ik stilletjes aan een boek aan het schrijven ben, laat ik het bij het voorgaande. Het lijkt me duidelijk genoeg zo.

Het zei zo zou ik bijna zeggen. Dat moeten ze zelf weten. Ware het niet dat ze niet alleen willen geloven wat ze willen geloven, maar dat ze ook hun waarheid en normen op willen leggen aan anderen. Dan wordt het minder onschuldig.

Ik hoef maar te verwijzen naar allerlei religieus terrorisme. Om het even of het nu moslims, christen, hindoes of weet ik wat zijn. En ik verwijs naar allerlei normatief fundamentalisme jegens mensen met een andere, met name seksuele, moraal of geaardheid. En, niet te vergeten de vaak grove achterstelling van meer dan de helft van de mensheid: vrouwen.

Nu menen een aantal zogenaamde wetenschappers ook nog eens dat ze iets wetenschappelijk verantwoords te zeggen hebben over ons universum. Dat alles vanuit een religies gekleurd perspectief. Het zogenaamde creationisme.

Soms meen ik: leven en laten leven. Maar vaker voel ik toch de drang om hier en daar van leer te trekken. En nu vind ik daar een prachtige aanleiding voor. Enkele studenten hebben een huis aan huis sticker ontwerpen Nee tegen creationisme en ja tegen Darwin, zie afbeelding hieronder.

En die actie steun ik van harte. Daarom een link naar hun site: en zoveel mogelijk stickers bestellen met z'n allen. Hup, voordat het te laat is en we weer enkele honderden jaren terug in de tijd gaan waarin mensen geloven dat de zon om de aarde draait, de vrouw uit een rib van adam en ook nog eens de schuld is van alle onheil op aarde (zie verhaal zondeval in Genesis).

Weg met die onzin. En dat moeten we zo hard mogelijk roepen. Bij deze dus!

Deze president (en zijn adviseurs) weet hoe hij de nieuwe media moet gebruiken, zoals email, sms, websites en youtube. En dat doet hij slim en effectief. En natuurlijk is hij een begenadigd spreker.

De nationale adoratie, en zelfs wereldwijde adoratie, is groot voor die man. En daar zit precies mijn probleem. Ook ik raak onder de indruk van wat hij zegt en hoe hij de zaken over het voetlicht krijgt, maar ik vraag me zelf ook steeds af: kan hij al dat vertrouwen en al die adoratie aan? Nu, straks, over vier jaar?

We hebben in de geschiedenis al te veel voorbeelden van begenadigde sprekers  - die wisten hoe zij het volk konden mobiliseren - die uiteindelijk helemaal ontspoorden. Ik hoef hier de namen niet te noemen.

Ik wil Obama niet beschuldigen van enige kwade opzet of boze plannen. En ik wil hem niet op voorhand diskwalificeren door hem nu al in een rijtje te zetten van donkere voorgangers, die honderden miljoenen doden op hun geweten hebben.

Ik hoop dat de mensen die hun vertrouwen in hem hebben gesteld, dat vertrouwen niet verruilen voor blind vertrouwen. Ik hoop dat hij sterke adviseurs heeft die hem op tijd waarschuwen voor zelfverheerlijking en machtsmisbruik. En ik hoop dat we snel genoeg zien - als dat het geval mocht zijn - dat we (de USA) op het verkeerde paard hebben gewed.

Maar bovenal hoop ik natuurlijk dat er echt goede dingen gaan gebeuren, en dat hij echt change zal brengen. Op de eerste plaats voor de USA. Een geweldig land met prachtige mensen. Maar ook een land dat te kampen heeft met enorme problemen en op vele fronten zelfs volledig in puin ligt.

Ik zal hem in de gaten houden.