Als het nieuws en de media met je aan de haal gaan, wel berg je dan. Details worden uitvergroot, tv beelden worden zo gemonteerd dat het lijkt alsof ze iets met elkaar te maken hebben. En zogenaamde of zelfbenoemde deskundigen orakelen over en weer om je de deskundige genadeklap te geven.

Zo overkwam ook Mark Rutte. Wat stelt hij voor: voorkom een verenging van het recht op vrije meningsuiting. Sterker nog, verruim het. Je moet alles kunnen zeggen. En men dient elkaar op basis van argumenten te bestrijden en niet met geweld en/of via de rechter.

Vroeger in de goeie oude tijd (sic!) toen we nog inquisitie hadden was het anders. Toen hadden we een hogere instantie die beoordeelde wat er wel of niet gezegd mocht worden. Zij wisten wat goed en fout was. Zij wisten wat betamelijk of aanstootgevend was. En uiteindelijk beoordeelden zij hoe het zou aflopen met diegene die iets anders had beweerd. En menig beoordeling liep uit op een veroordeling tot zware lijstraffen of de dood.

Het criterium voor wat wel of niet gezegd mocht worden lag niet in het principe dat je je mening mocht geven, maar dat 'een hogere instantie' zich beroepend op een 'hogere wet' dat voor ons beoordeelde.

Ik denk dat niemand terug wil naar die tijd. En ik meen ook dat we er collectief aanzienlijk beter op zijn geworden dat die oude gebruiken zijn afgeschaft.

Toch dreigen oude tijden weer te gaan herleven. En wederom lijken mensen die een soort abonnement op absolute waarheid en kennis menen te hebben, voldoende redenen te weten om de vrije meningsuiting te beteugelen. Want de 'verruwing' (zo is het argument) noopt ons om de touwtjes strakker aan te trekken. Cartoonisten worden van hun bed gelicht. Columnisten wordt door dreiging het zwijgen opgelegd. En een politicus moet zich voor de rechter gaan verdedigen vanwege zijn opvattingen.

En wat doen de media, want zo begon ik mij stukje, die presenteren het in hapklare mediagenieke brokken voor het 'gewone volk'. "Van Rutte mag je de Holocaust ontkennen" zo galmt het uit mijn mediabox. En veel programma's papagaaien elkaar na. Al dan niet met 'unieke' beelden of montages. En het verweer van Rutte dat dit slechts een detail is van zijn oproep tot een discussie over het recht op vrije meningsuiting, komt hem helemaal zwaar te staan. Hoe durft hij te beweren dat de Holocaust een detail is.

En zo gaat iedereen aan de haal met wat er deze dag weer is gebeurd. We fokken elkaar op. Roepen ach en wee. En hopen dat er morgen weer een relletje is waar we ons collectief over kunnen opwinden.

Ik vind het beschamend dat zo weinigen in het publieke debat de morele moed en hygiëne kunnen opbrengen om over argumenten te denken en spreken in plaats van over elkaar heen te (willen) tuimelen op zoek naar media aandacht. Was Frits Bolkestein er nog maar, wiens uitspraak ik nimmer zal vergeten.

"De meesten praten over andere mensen. De tweede grote groep praat over gebeurtenissen. En slechts weinigen praten over denkbeelden en principes."

Helaas, het lijkt nog steeds het geval. En het zal wel zo blijven. Want als ik me Bolkestein goed herinner zei hij in een adem al dat het een heel oud Chinees spreekwoord was.

Bij deze steek ik graag een hart onder de riem van Rutte. Ik vind dat hij een belangrijk principe van onze cultuur onder de aandacht brengt. Ik deel zijn vrees dat dit principe in de verdrukking komt. En ik voel me verwant met de aloude Emile Zola die opriep om het recht van vrije meningsuiting van zelfs zijn grootste politieke tegenstander te vuur en te zwaard te verdedigen, om elkaar vervolgens met inhoudelijke argumenten in een ordentelijk debat te bestrijden.

Mark de politieke wichelroede lopers waren er als de kippen bij om eventjes een peiling te houden onder de VVD aanhang. Jouw achterban vond je dom, je was de weg kwijt en meer van dat soort kleinerende uitspraken. Mark, ik ben ook lid van de VVD, en ik geef je een pluim. Het is maar dat je het weet.